Przewymiarowana instalacja to zbędny wydatek, który w systemie net-billing zwraca się latami. Z kolei zbyt mała moc oznacza, że mimo paneli na dachu, wciąż płacisz wysokie rachunki za prąd. Jak trafić w „złoty środek”? Kluczem nie jest strzelanie „na oko”, ale chłodna kalkulacja oparta na Twoim zużyciu, planach na przyszłość i specyfice dachu. Ten poradnik to Twoja mapa drogowa do idealnie dobranej instalacji. 

Jeśli szukasz szerszego kontekstu, na początek zobacz nasz praktyczny przewodnik po fotowoltaice, który wyjaśnia podstawy działania całego systemu.

Jak obliczyć moc fotowoltaiki? Prosty wzór

Wielu inwestorów popełnia błąd, patrząc tylko na powierzchnię dachu. To niewłaściwa droga. Punktem wyjścia zawsze musi być Twoje roczne zużycie energii w kilowatogodzinach (kWh). Aby instalacja pokryła Twoje zapotrzebowanie w systemie net-billing (gdzie sprzedajesz nadwyżki i odkupujesz energię), musisz wyprodukować nieco więcej prądu, niż zużywasz. Przyjmuje się bezpieczny współczynnik przewymiarowania na poziomie 110-120%.

Instrukcja obliczeń w 3 krokach:

1. Sprawdź roczne zużycie: Weź ostatnią fakturę rozliczeniową lub zsumuj rachunki z 12 miesięcy. Załóżmy, że zużywasz 4000 kWh rocznie.
2. Dodaj przyszłe urządzenia: Planujesz klimatyzację (+500 kWh) lub pompę ciepła? Musisz to doliczyć teraz.

3. Zastosuj wzór:

   
   

   (Roczne zużycie [kWh] × 1,2) / 1000 = Sugerowana moc instalacji [kWp]

   
   

Przykład: Twoja rodzina zużywa 4000 kWh rocznie. Nie planujesz na razie zmian. (4000 × 1,2) / 1000 = 4,8 kWp. W takim przypadku celujesz w instalację o mocy ok. 4,5 – 5 kWp. To jednak teoria – w praktyce wiele zależy od tego, jakie wybierzesz panele fotowoltaiczne (sprawdź rodzaje i opłacalność).

Ile paneli na rachunek 300, 500 i 800 zł? (Tabela)

Nie każdy trzyma w szufladzie szczegółowe rozliczenia zużycia. Często operujemy kwotami miesięcznymi. Poniższa tabela pozwala oszacować wielkość instalacji na podstawie średniego miesięcznego rachunku za prąd (przy założeniu średniej ceny prądu ok. 1,15 zł/kWh).

Średni rachunek miesięczny	Szacowane zużycie roczne	Sugerowana moc instalacji	Dla kogo?
ok. 300 zł	~3000 – 3200 kWh	3.5 – 4.5 kWp	Mały dom, ogrzewanie gazowe, standardowe AGD.
ok. 450 – 500 zł	~4500 – 5200 kWh	5 kW – 6 kW (zobacz wycenę zestawu 5 kW)	Rodzina 2+2, dużo elektroniki, klimatyzacja latem.
ok. 600 zł	~6000 – 6500 kWh	6 kW – 7 kW (sprawdź szczegóły dla 6 kW)	Duży dom, bojler elektryczny lub mała pompa ciepła.
powyżej 800 zł	> 9000 kWh	9 kW – 10 kW (analiza opłacalności 10 kW)	Dom z pompą ciepła, auto elektryczne, sauna/basen.

Kierunek dachu i cień – ukryte zmienne

Wynik z kalkulatora zakłada warunki idealne: dach skierowany na południe, nachylony pod kątem 30-40 stopni. Rzeczywistość bywa inna, dlatego moc trzeba korygować.

Kiedy musisz zwiększyć moc?

• Instalacja Wschód-Zachód: Panele ułożone na dwóch połaciach produkują ok. 15-20% mniej energii rocznie niż te na południu (choć rozkład produkcji w ciągu dnia jest korzystniejszy dla autokonsumpcji). W takim układzie warto przeskalować instalację o ok. 15-20%, aby uzyskać ten sam wolumen energii.
• Płaski dach lub nietypowy kąt: Odchylenia od idealnego kąta nachylenia mogą powodować straty rzędu 5-10%.
• Zacienienie: Kominy, drzewa, lukarny. Jeśli nie można ich ominąć, konieczne jest zastosowanie optymalizatorów mocy i ewentualne dołożenie 1-2 paneli, by skompensować straty.

Czy magazyn energii zmienia potrzebną moc?

To jedno z najważniejszych pytań w 2025 roku. Posiadanie magazynu energii zmienia filozofię doboru mocy. W instalacji bez magazynu nadmiar energii oddajesz do sieci (sprzedajesz taniej), by potem ją odkupić (drożej). Z magazynem – gromadzisz ją dla siebie. Dlatego przy instalacjach hybrydowych (z akumulatorami) warto nieznacznie zwiększyć moc generatora PV. Dlaczego?

1. Ładowanie w pochmurne dni: Większa moc pozwoli naładować magazyn nawet przy słabszym nasłonecznieniu (jesień/zima).
2. Szybsze ładowanie: Zimą dzień jest krótki – większa instalacja szybciej „nabije” baterie, zanim słońce zajdzie.

Dotacje a dobór mocy – jak nie stracić pieniędzy?

Programy takie jak „Mój Prąd” czy „Czyste Powietrze” mają swoje regulaminy, które wpływają na opłacalność inwestycji. Często dotacja jest wyższa, jeśli zdecydujesz się na dodatkowe elementy (magazyn ciepła/energii). Przed podjęciem decyzji o ostatecznej mocy:

• Sprawdź progi wejścia (niektóre programy wymagają min. 2 kW mocy).
• Zweryfikuj, czy dofinansowanie obejmuje rozbudowę istniejącej instalacji (jeśli planujesz robić to etapami).
• Sprawdź aktualne dofinansowania i programy wsparcia, aby dobrać konfigurację, która da Ci maksymalny zwrot z inwestycji.

FAQ – Najczęstsze pytania o dobór mocy

Czy można zainstalować więcej paneli „na zapas”?

Tak, ale w granicach rozsądku. Przewymiarowanie o 10-20% jest zdrowe (kompensuje degradację paneli w czasie). Jednak instalacja dwukrotnie większa niż potrzeby to zamrożony kapitał – w systemie net-billing nadwyżki sprzedasz, ale odzyskasz je tylko w postaci zwrotu na konto (tzw. nadpłata), który jest limitowany przepisami.

Co jeśli planuję kupić samochód elektryczny za 2 lata?

Warto przygotować instalację pod rozbudowę. Wybierz falownik o większej mocy już teraz (np. falownik 8 kW przy panelach 5 kW), aby w przyszłości tylko dołożyć moduły na dachu bez wymiany drogiego urządzenia.

Czy moc falownika musi być taka sama jak moc paneli?

Nie. Często stosuje się tzw. przewymiarowanie generatora PV względem falownika (np. 120%). Falownik pracuje wtedy częściej w optymalnym zakresie sprawności. Ważne, aby nie przekroczyć dopuszczalnego napięcia i natężenia wejściowego falownika.

Jaką moc wybrać do ogrzewania pompą ciepła?

Pompa ciepła w średnio ocieplonym domu (ok. 150 m²) zużywa dodatkowo od 3000 do 5000 kWh rocznie. Oznacza to, że Twoja instalacja powinna być większa o ok. 4-5 kWp względem standardowego zużycia bytowego.

Czy instalacja 10 kW wystarczy dla firmy?

To zależy od profilu działalności. Dla małego biura może być za duża, dla warsztatu stolarskiego czy sklepu z chłodniami – zdecydowanie za mała. W firmach kluczowy jest tzw. profil autokonsumpcji, ponieważ firmy pracują zazwyczaj wtedy, gdy słońce świeci najmocniej.